Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124
Physical Address
304 North Cardinal St.
Dorchester Center, MA 02124

Đau mắt đỏ là vấn đề tưởng chừng đơn giản nhưng đủ làm bạn khó chịu, lo lắng — nhất là khi chỉ một bên mắt bị ảnh hưởng. Bài viết này sẽ cùng bạn đi từ nhận biết triệu chứng, tìm hiểu nguyên nhân, đến lý do vì sao chỉ đau một bên, và những bước cần làm ngay khi gặp phải. Mình cũng sẽ gợi ý loại thuốc nhỏ phù hợp, mẹo giảm đau nhanh, giải đáp liệu có lây không và thường mất bao lâu để khỏi. Đọc tiếp để nắm rõ cách xử lý an toàn, kịp thời và tránh biến chứng không đáng có.
Đau mắt đỏ là viêm lớp màng trên bề mặt nhãn cầu và kết mạc, do vi khuẩn, vi-rút hoặc dị ứng. Bệnh xuất hiện quanh năm và có thể kèm cảm lạnh hoặc đau họng. Đau mắt đỏ do vi-rút rất dễ lây, thường nhẹ và không có điều trị đặc hiệu; thời gian ủ bệnh khoảng 8 ngày.
Đau mắt đỏ lây qua tiếp xúc, rửa tay kém hoặc dùng chung đồ như khăn. Không lây bằng cách nhìn nhau. Nếu không chữa dứt điểm có thể dẫn đến bệnh mắt mãn tính. Hãy đến bác sĩ khi bị đau mắt, nhạy cảm với ánh sáng hoặc thị lực không cải thiện sau khi lau dịch.
Để phòng và nhanh khỏi, giữ vệ sinh: rửa tay sạch, không dụi mắt và không dùng chung khăn. Khi ra ngoài nên đeo kính, tránh khói, bụi, hương và khói bếp vì làm kích ứng. Nhỏ nước muối sinh lý hàng ngày để rửa tạp chất; nếu sưng, chườm ấm nhẹ nhàng theo hướng dẫn bác sĩ.

Đau mắt đỏ hay viêm kết mạc là tình trạng lớp màng trong suốt trên bề mặt nhãn cầu và kết mạc mi bị viêm, thường do vi khuẩn (như Haemophilus influenzae, Staphylococcus), virus hoặc phản ứng dị ứng. Ngoài ra, hóa chất, lông động vật hay phấn hoa cũng có thể gây kích ứng. Một số trường hợp hiếm do COVID-19, kèm sốt, ho hoặc khó thở.
Triệu chứng thường gặp là mắt đỏ, ngứa, chảy nước, mí mắt sưng và có ghèn dịch mủ khiến dính mi sau khi ngủ. Đau mắt đỏ do dị ứng thường hai mắt, ngứa nhiều, kèm triệu chứng dị ứng mũi họng; không lây. Nhiễm khuẩn thường nặng hơn và cần điều trị sớm để tránh biến chứng.
Cần chú ý nếu có đau dữ dội, nhạy cảm sáng mạnh, thay đổi thị lực, đỏ dữ dội hoặc tình trạng không cải thiện sau khi lau dịch — đó có thể là dấu hiệu nhiễm lan ra ngoài kết mạc và cần khám ngay. Thường dịch đau mắt đỏ hay bùng phát vào tháng 9, kéo dài khoảng một tuần nhưng đôi khi lâu hơn; nếu lo lắng, bạn nên hỏi ý kiến chuyên gia y tế.

Đau mắt đỏ, hay viêm kết mạc, thường do vi rút hoặc vi khuẩn gây ra, nhưng cũng có thể do dị ứng, tác nhân hóa học hoặc dị vật. Adenovirus là nguyên nhân vi rút thường gặp, gây mẩn đỏ, xung huyết và tiết dịch. Dùng kính áp tròng sai cách cũng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
Những yếu tố như khóc nhiều, hút thuốc lá hoặc cần sa, uống nhiều rượu, dùng thiết bị số nhiều và thiếu ngủ khiến mắt dễ kích ứng. Môi trường khói bụi, nước ô nhiễm, vệ sinh kém hoặc dùng chung khăn, gối đều tạo điều kiện cho bệnh bùng phát khi hệ miễn dịch suy yếu.
Hầu hết trường hợp chẩn đoán bằng dấu hiệu lâm sàng, nhưng nếu sau 12–24 giờ triệu chứng không thuyên giảm hoặc bạn đeo kính áp tròng, nên đi khám để kiểm tra nhiễm trùng nặng. Điều trị tùy nguyên nhân: kháng sinh nhỏ mắt hoặc uống khi do vi khuẩn; virus và dị ứng thường chỉ cần chăm sóc.

Có nhiều lý do khiến chỉ một bên mắt bị đỏ. Một trong những nguyên nhân phổ biến là dùng kính áp tròng không đúng cách hoặc dùng loại kém chất lượng, dễ gây nhiễm khuẩn. Vi khuẩn cũng có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp, chạm tay bẩn vào mắt hoặc dùng đồ trang điểm, kem dưỡng da bị nhiễm. Ngoài ra, tác động ngoại lực làm giãn mạch máu cũng khiến xuất hiện gân đỏ.
Nếu mắt đỏ mà không kèm mờ nhìn, có thể là các bệnh lành tính như viêm kết mạc (đau mắt đỏ), viêm bờ mi, chắp lẹo hay viêm thượng củng mạc. Đau mắt đỏ là tình trạng lớp màng trong suốt trên bề mặt nhãn cầu và kết mạc bị viêm, thường do vi khuẩn, virus hoặc phản ứng dị ứng, biểu hiện bằng mạch máu giãn, chảy nước mắt, ngứa hoặc tiết dịch.
Dấu hiệu một bên mắt đỏ đôi khi chỉ báo tác động bên ngoài hoặc giai đoạn khởi phát của nhiễm trùng — viêm kết mạc thường bắt đầu ở một mắt rồi lan sang mắt kia. Trường hợp do dị ứng thường ngứa nhiều, kèm viêm mũi dị ứng và chảy nước mắt cả hai mắt, không lây. Phần lớn đau mắt đỏ lành tính và ít khi để lại biến chứng nghiêm trọng.

Khi bị đau mắt đỏ một bên, bác sĩ sẽ điều trị tùy theo nguyên nhân. Nếu do virus, mắt thường tự khỏi sau vài ngày; bạn có thể chườm khăn lạnh và nhỏ nước mắt nhân tạo để giảm sưng, ngứa và khô. Hạn chế ra ngoài, và nếu phải đi thì đeo kính để tránh ánh sáng và hạn chế lây nhiễm.
Giữ vệ sinh mắt rất quan trọng: rửa tay thường xuyên, không dụi mắt, để riêng khăn mặt và gối. Khi chăm trẻ, cho nằm nghiêng, nhỏ thuốc rồi lau ghèn bằng gạc y tế. Tránh tắm ở ao hồ, bể bơi hay dùng nước công cộng dễ nhiễm mầm bệnh, và hạn chế tiếp xúc nơi đông người.
Một mắt đỏ một bên chưa chắc sẽ lan sang mắt kia, nhưng nhiều nguyên nhân có thể nặng lên nếu không được xử trí. Nếu đau nhiều, nhìn mờ, có mủ hay triệu chứng kéo dài, nên đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt sớm để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Kháng sinh có thể được dùng trong điều trị đau mắt đỏ do vi khuẩn, nhưng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh thường chỉ được bác sĩ kê khi cần. Ở mức độ nhẹ, nhiều người chỉ cần rửa mắt bằng nước muối sinh lý 0,9% hoặc nước cất để làm sạch và giảm khó chịu, không nên tự ý dùng kháng sinh.
Khi dùng nước muối sinh lý, nên nhỏ 3–5 lần/ngày, dùng sau khi ngủ dậy, sau khi đi bơi hoặc bất cứ khi nào thấy mắt bẩn hay khó chịu; không lạm dụng quá mức. Nếu dùng đồng thời thuốc nước và thuốc mỡ, nên nhỏ thuốc nước trước, chờ khoảng 3 phút rồi mới bôi thuốc mỡ để tránh làm giảm hấp thu.
Một số kháng sinh nhỏ mắt thường gặp là levofloxacin 0,5% hoặc ciprofloxacin, nhưng bác sĩ sẽ cân nhắc trước khi kê đơn. Trong quá trình điều trị có thể thấy châm chích nhẹ, kích ứng giác mạc hoặc rối loạn thị giác. Thuốc giảm đau/kháng viêm và vitamin (C, B2) có thể hỗ trợ, nhưng tốt nhất là tuân theo hướng dẫn y tế và đi khám nếu triệu chứng nặng hoặc kéo dài.

Đau mắt đỏ làm viêm quanh mắt, khiến mình rất khó chịu, thậm chí đau. Một mẹo chườm mát đơn giản là ngâm khăn mặt hoặc khăn lau tay sạch vào nước lạnh, vắt bớt rồi đặt nhẹ lên mắt vài phút. Dùng thuốc nhỏ mắt theo chỉ định bác sĩ và luôn đậy kín nắp, bảo quản nơi sạch, thoáng.
Nguyên tắc “vàng” là tuyệt đối không dụi mắt bằng tay. Bàn tay bẩn chứa vi khuẩn và virus, dụi có thể làm trầy giác mạc, khiến viêm nặng hơn và dễ lây sang mắt kia hoặc người khác. Nên rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và tránh chạm vào vùng mắt.
Các cách chữa tại nhà còn có chườm nóng hoặc lạnh, nhỏ nước muối sinh lý rửa mắt và dùng thuốc nhỏ mắt theo hướng dẫn bác sĩ. Mẹo dân gian như rau diếp cá, cây sống đời hay ngò rí có người áp dụng nhưng nên thận trọng và đi khám nếu mắt đỏ đau nhiều hoặc nhìn kém.

Kết lại, đau mắt đỏ thường không quá nguy hiểm nhưng gây khó chịu và dễ lây — cần chú ý triệu chứng, nguồn gây (viêm nhiễm, dị ứng, kích thích) và liệu chỉ đau một bên hay cả hai. Nguyên tắc là giữ vệ sinh, tránh dụi mắt, nhỏ thuốc theo chỉ định và chườm ấm/ấm lạnh để giảm khó chịu. Nếu đau nhiều, mờ mắt, có mủ nhiều hoặc sau khoảng 1 tuần không cải thiện, hãy đi khám ngay. Hầu hết trường hợp tự khỏi với chăm sóc đúng cách, nhưng đừng ngần ngại hỏi ý kiến bác sĩ để được điều trị an toàn và nhanh hồi phục.